Luyện thi

Tứ Vị nương nương

  1. Tứ Vị nương nương

Tục thờ Tứ Vị Thánh Nương hiện rất phổ biến ỏ nhiều làng người Việt vcn biển tủ Bắc vào Nam, ngoài ra còn thấy ỏ các làng ven sông lón nằm sâu trong đồng bằng, thậm chí thâm nhập vào tận ven Hà Nội. Tuy nhìcn noỉ (ục thò này phổ biến nhất vẫn là vcn biển Trung Bộ, mà trung tâm là Đền Cờn (Nghệ An). Theo nhà nghiên cứu địa phương Ninh Viết Giao, ngoài Đền Còn còn có 30 làng khác nủa ò Quỳnh Lưu (Nghệ An) thờ Tứ VỊ Thánh Nương. Riêng huyện Hoàng Hóa (Thanh Hóa) cũng có 20 làng thò Tứ Vị Thánh Nuong. Nhiều nơi ỏ ven biển Bắc Bộ thò Tứ Vị Thánh Nưong dưới dạng đồng nhất vói thò Tống Hậu và Thiên Hậu.>>khóa luyện thi violympic toán 4

ỏ Quảng Nam, Đà Nắng, tục thờ Tứ VỊ Thánh Nưong rát phổ biến, hầu như làng nào cũng có, tuy nhiên, ít khi có miếu thờ ricng. Trưòng hợp làng Mỹ Khô có nơi thò riỏng Bà, gọi là Miếu Cả là rất hiếm, còn phần nhiều dều phối thò vói các vị thần khác và được gọi với cái ten là Bà Giàng Lạch, tiỉc vị thần chủ của sông biến.>>Xem các bài giảng hay

Theo Nguyễn Xuân Hương, người dân Thanh Nghệ, nơi phát nguồn tục thờ Tứ VỊ Thánh Nương đã mang tục thò này vào trung và nam Trung Bộ và gọi Bà vdi danh thần mang tính dân gian – Bà Giàng Lạch hay Giàng Lạch Chúa Nương Nương Trong các sắc phong của Bà thường mang tước hiệu Đại Càn Quốc Gia Nam Hải Tứ VỊ Thánh Nưong.

 

Cũng giống như Quảng Nam và Đà Nang, ỏ Quảng Ngãi cũng không có nơi nào thò phụng riêng Bà, mà thường phối thò với Thiên Ya Na, Bà Ngũ Hành, Thiên Hậu…

ỏ Nam Bộ tục thờ này không chỉ thấy ỏ cư dân vcn biển, mà còn thấy ỏ cả vùng sâu trong nội địa, như Đồng Nai, Sông Bé, thành phố Hồ Chi Minh… Tại các tỉnh kể trên, nhiều trưòng hợp là do dân Xứ Quảng đi cư vào đây mang theo tín ngưỡng noi đất gốc.

Vói nhứng tư liệu biết được hiện nay, chúng ta có những dị bản huyền thoại khác nhau giải thích về tục thờ Tứ Vị Thánh Niiong, như gắn với Tống Hậu thời Nam Tống (Trung Quốc), với một triều đại nào đó thòi Vua Hùng, gắn với sự tích trôi gỗ thần ỏ Phương Cần (Hà Tĩnh)…[1]. Thậm chí, Tạ Chí Đại Trường cho rằng có mối liên hệ xa hơn giữa huyền thoại và tục thờ cúng Tú Vị Thánh Nương với tín ngưỡng cổ của người Chăm, đỏ là thần Po Riyak (Po Rayak) là vị thần sông biển

  1. Tục thờ Ngù Hành nương nương – Bà Ngũ Hành

ở miền Trung, Ngũ hành thường thờ ỏ miếu, gọi là miếu Ngủ Hành. Theo hồi cố của các bậc già cả, xưa kia gần như làng nào cũng có miếu Ngũ hành, nay mất đi nhiều, chi một số nơi còn giủ đưọc, như miếu Ngũ hành Nam ô (Đà Nảng), miếu Ngũ hành cẩm Nam (Hội An), miốu Tân Hiệp (Củ Lao Chàm), miếu Ngũ hành ở Tĩnh Thủy (Tam Kỳ)…J Còn lại đa phần phối thờ Ngũ hành với Thiên Ya Na, như trường họp phối thờ Ngũ hành với Thicn Ya Na ỏ miếu Đại Điền (Núi Chúa), ngoại ô Nha Trang, Cô Luỹ (Quảng Ngãi), Khuê Trung (Đà Nắng)…

Dân gian thường gọi gộp chung là Bà Ngủ Hành hay Ngũ Hành thượng giới, có nơi thò tách riêng và có bài vị ghi rõ tước vị tủng Bà, như: Kim Đức Thánh Phi Tặng Chiếu Hiển Hiệu úng Trung Đẳng Thần, Mộc Đúc Thánh Phi Tặng Thanh Tú Khỏi Trực Trung Đẳng

Thần, Thúy Đức Thánh Phi Tôn Thần Gia Tặng ôn Hậu Quang Trung, Hỏa ĐUc Thánh Phi Tôn Thần Gia Tặng ôn Hậu Quang Trung Đang Thản, Thổ Đức Thánh Phi Tặng Hoằng Đại Hậu Trung Đẳng Thần. Dân gian gọi tắt lả: Bà Kim, Bà Mộc, Bà Hóa, Bà Thúy, Bà Thổ.

Rất ít nơi còn thấy thò linh tượng Ngũ Hành, như ở miếu thờ Bà chúa Ngọc ổ Đại Điền (Nha Trang) hay miếu Ngũ hành cẩm Nam (Hội An), ở Cẩm Nam, có năm tượng Bà Ngũ hành dặt trong khung kính, màu y phục mỗi Bà tương hợp với sắc màu của năm hành: : Đen, đỏ, xanh, trắng, vàng, ở núi Đại Điền (Nha Trang), tuy phối thò với Thiên Ya Na – Chúa Ngọc, nhưng có linh tượng năm Bà mặc trang phục mang sắc ngũ hành.

Ngũ hành trong quan niệm dân gian liên quan tới mọi mật cúa đòi sống con ngưòi, không kể ngưòi làm nhứng nghề nghiệp khác nhau, như ngư nghiệp, nông nghiệp, thủ công nghiệp, buôn bán; không kể cư dân sống ỏ ven biển, dọc sông hay vùng đất bán sơn địa. Tuy nhiên cũng phái thừa nhận rằng, nhúng lăng miếu thò riêng hay phối thờ Bà Ngũ hành thường tập trung ò ven biến, ven các lạch, ỏ cửa sông, vốn là nơi từ xa xưa, dù làm nghề đánh bắt cá hay buôn bán ven đồ thị thì cũng đều quy tụ ở nhũng nơi này. Đặc biệt các làng làm nghề cá ven biển, nghề thủ công (làm muối, làm đuàng, làm gốm…), người ta thò Bà Ngũ hành và cầu mong Bà phù hộ độ trì trong việc làm ăn, cầu sức khoẻ, cầu may mắn, tránh rúi ro, hoạn nạn…

ở Trung Bộ, ngoài thò chung Bà Ngũ hành ra, còn có miếu thờ riêng hai Thần nữ, đó là Bà Thủy hay Thủy Long thần nử và Bà Hỏa. Tuy nhiên, giứa hai Bà này thì việc thờ Bà Thủy Long vẫn phô’ biến hon.

[1]         Ninh Viết Giao. Địa chi Quỳnh Luu. Nxb. nghộ An, 1998

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *