Luyện thi

Người Hittite và Người Phrygian

Ý nghĩa quan trọng của các nền vón hóa này. Một vài nền văn hóa cổ đại khác trong vùng Cận Đông cần được chú ý nhiều hơn. Chủ yếu trong số này là các nền vãn hóa Hittite, Aegea, Phoenicia và Lydia. Người Hittite rất quan trọng vì họ là những người trung gian giừa phương Tây và phương Đông. Họ là một trong những mối quan hệ liên kết chính giữa các nền văn minh Aí Cập, thung lũng aông Tigris-Euphrates và vừng biển Aegea. Dường như chắc chắn họ cũng là những người đầu tiên phát hiện ra sắt. Họ giới thiệư kim loại ấy cho các dân tộc láng giềng biết, và họ cũng nhanh chóng sử dụng sắt thay cho đồng. Nền văn minh Aegea cũng có ý nghĩa qưan trọng vì những thành tựu đáng kể trong nghệ thuật cũng như đặc điểm tự do và khuyên khích thử nghiệm. Mặc dù phần lốn trong sò các thành tựu này biến mất, nhưng có chứng cứ cho thấy người Hy Lạp tiếp thu ở người Aegea rất nhiều. Chẳng hạn, tín ngưỡng Hy Lạp, chứa dựng nhiều thành phần Aegea. Tương tự, nguồn gốc Aegea có lẽ là sự chuyên tâm của người Hy Lạp đối với thể thao, điền kinh, hệ thống trọng lượng và đo lường, kiên thức về hàng hải, và có thể cũng là các truyền thống nghệ thuật. Cũng như đối với người Phoenicia, không ai có thể xem thường ý nghĩa quan trọng trong phần đóng góp của họ về bảng chữ cái đối với thê giới văn minh xung quanh. Người Lydia trong lịch sử được xem là những ngưòi nghĩ ra hệ thống tiền tệ đầư tiên.

Người Hittite và Người Phrygian

Khám phá tàn tích của nền văn minh Hittite. Cách đây khoảng 80 nàm, người ta không biết gì về người Hittite ngoại trừ tên gọi của họ. Người ta thường cho rằng họ không có vai trò quan trọng nào trong lịch sử. Trong Kinh Thánh có nhắc đến họ nhưng không nhiều và tạo cảm giác rằng họ không gì khác hơn là một bộ tộc man. rợ. Nhưng vào năm 1870, người ta phát hiện một số hòn đá có khắc chữ kì lạ ở Hamath, Syria. Đây là khởi đầu của một sự tìm kiếm mở rộng tiếp tục với một sô thời gian cách quảng cho đến tận ngày nay. Cách đây không lâu, người ta phát hiện thêm hàng chục công trình tưởng niệm và bản đất sét ở vùng Tiểu Á, Cận Đông cho đến thung lũng sông Tigris-

Euphrates. Năm 1907, người ta khai quật một số chứng cứ của một cổ thành nằm gần làng Boghaz-Keui, tỉnh Anatolia. Khai quật tiếp, phát hiện tàn tích của một kinh thành xảy dựng vững chắc dược gọi là Hattusas hay Thành phố Hittite. Trong tường thành, người ta phát hiện khoảng hơn 20.000 tài liệu và mảnh giấy rời, hầu hết trong số này là luật pháp và sắc lệnh, phần lớn trong số này đã được giải mã.

Đế chế Hittite. Dựa trên những chứng cứ này và các chứng cứ khác được tích lũy dần, ít lâu sau người ta biết chắc rằng người Hittite khi xưa là những người cai trị một đế chế hùng mạnh chiếm hầu hết khu vực Tiểư Á, và mở rộng đến tận thượng lưu sông Euphrates. Có lúc, đẽ chế này gồm cả Syria và thậm chí nhiều phần thuộc Phoenicia và Palestine. Người Hittite đạt đỉnh điểm quyền lực trong những năm từ 2000 đến 1200 TCN. Trong thế kỷ cuốĩ cùng thuộc giai đoạn này, họ phát dộng một cuộc chiến kéo dài, kiệt sức với Ai Cập, làm cho cả hai đế chế này phải sụp đổ. Cả hai không thể lấy lại sức mạnh vòn có trước đây. Sau năm 1200 TCN Carchemish ven bờ sông Euphrates có thời là thành phố Hittite hàng dầu, nhưng là một trung tâm thương mại hơn là kinh thành của một đế chế vĩ đại. Thời hoàng kim đế chế đã’ qua. Sau cùng, sau năm 717 TCN, tất cả,lãnh thổ còn lại của người Hittite đều bị người Assyria, Lydia, và Phrygian xâm chiếm và sáp nhập.

Bí ẩn về chủng tộc và ngồn ngữ của người Hittite. Người Hittite từ đâu đến và mối quan hệ của họ với các dân tộc khác như thế nào là các ván đề hiện nay chưa có lời đáp dứt khoát. Theo mô tả của ngưôi Ai Cập, một số dường như thuộc loại Mongoloid. Tất cả đều có mũi khoằm, Tất to, trán thụt, mắt xếch. Hầu hết giới học giả hiện đại cho rằng nơi họ xuắt xứ là Turkestan và cho rằng họ có mối quan hệ với người Hy Lạp. Ngòn ngữ của họ thuộc nhóm Àn-Au. Bí ẩn của họ được một học giả người Czech là

Hrozny giải mã trong Thế chiến I. Sau đó, hàng ngàn bản đất sét có ghi luật pháp và những ghi chép chính thức của các vị hoàng đế dã được giải mă. Chúng tiết lộ một nền văn minh giống với văn minh của người Babylon cổ đại hơn các nền văn minh khác.

Đời sống kinh tế của người Hittite. vẫn chưa đủ chứng cứ để có thể đánh giá chính xác nền văn minh của người Hittite. Một sçf sử gia hiện đại ám chỉ nền văn minh này phát triển ở trình độ tương dương với nền văn minh Lưỡng Hà hoặc thậm chí tương đương vỡi nền văn minh Ai Cập. Nhận xét như thế xuất phát từ thực tế, vì người Hittite chắc chắn có hiểu biết rất rộng về nóng nghiệp và dời sống kỉnh tế nói chung phát triển rất cao. Họ khai thác rất nhiều đồng, bạc và chì, sau dó bán cho các dân tộc lân bang. Họ khám phá ra cách khai khoáng và sử dụng sắt, phổ biến cách sử dụng sắt cho phần thê giới văn minh còn lại. Thương mại là một trong những hoạt dộng kinh tế chủ yếu của họ. Thật ra, dường như họ gần như lệ thuộc vào sự thảm nhập thương mại cũng như chiến tranh để mở rộng lãnh thổ của mình.

Trình độ tri thức của nền văn hóa Hittite. Mặt khác, khòng có gì cho thấy có sự vượt trội đáng kể trong các thành tựu tri thức, dĩ nhiên mặc dù không ai có thể biết nghiên cứu trong tương lai sẽ tiết lộ thêm diều gì. Hàng ngàn bản đất sét được phát hiện cho đến nay, chủ yếu là các tư ỉiệu về kinh doanh, ỉuật phảp và tôn giáo. Tư liệu văn học của người Hittite chủ yếu gồm truyện thần thoại, kể cả những phóng tác thiên sử thi Gilgamesh và truyền thuyết sự tạo thành, hồng thủy của người Babylon cổ đại. Họ không có gì có thể gọi là triết học, cũng như không có chứng cứ nào về tính độc dáo khoa học ngoài nghệ thuật luyện kim. Nhưng rõ ràng họ có một số thành tựu trong việc hoàn thiện chữ viết, ngoài chữ hình nêm có sửa đổi phỏng theo chữ hình nêm Lưỡng Hà, họ cũng phát triển một hệ thcfng chữ tượng hình một phần mang đặc điểm ngừ âm

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *